 |
 |
 |
 |
imar plânı (planı)
imar hukuku
Türkiyenin imar hukuku sorunları
Yeni Sayfa 7
3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde,
bölge planları tanımına yer verilmekte ve gerekli görüldüğü hallerde bu planları
yapmakla Devlet Planlama Teşkilâtı görevlendirilmektedir. Aynı fıkranın (b)
bendinde “Nazım İmar Planı” ve “Uygulama İmar Planı” olarak ikiye ayrılan imar
planlarının yapımı konusunda belediye sınırları içinde belediyeler; belediye ve
mücavir alan dışında valilikler yetkili kılınmaktadır. Yalnız burada belediye
sınırları içindeki yerlerden farklı olarak, planların ilgilisi tarafından da
yaptırılabileceği kabul edilmekte ancak, bu planların da valiliklerce
onaylanacağı belirtilmektedir. Belediye sınırları içinde, Belediye Meclisince ve
belediye ve mücavir alan dışında valiliklerce onaylanarak yürürlüğe giren
planlara onay tarihinden itibaren 1 aylık ilân süresi içinde itiraz hakkı
tanınmakta, Belediye Meclislerinin ve valiliklerin, itirazları 15 gün içinde
kesin karara bağlayacakları kabul edilmektedir.
Son fıkrada imar planlarının aleni olduğu, belediye başkanlıkları ve mülkî
amirlerin, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalayıp veya kitapçıklar
haline getirip çoğaltarak, tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere
vereceği hüküm altına alınmaktadır. 3194 sayılı İmar Kanununun yukarıda anılan
8. maddesi genel olarak değerlendirildiğinde göze çarpan en önemli husus,
eskisinden farklı olarak Bakanlığın, imar planlarını aynen veya değiştirerek
onamak ya da değiştirilmek üzere geri çevirme konusunda sahip olduğu
yetkilerinin kaldırılmış olmasıdır. Böylece imar kararlarının alınmasında yerel
yönetimlere ağırlık verildiği gözlenmekte ve maddeye ilişkin gerekçe de bu
anlayışı doğrulamaktadır.
İmar planları, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana gelir.
Yapının inşasında uyulması gereken imar planları, Uygulama İmar Planıdır.
3194 sayılı Yasanın 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları
açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış,
imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve arazi kullanım
kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır.
Anılan Yasanın 8. maddesinde ise, planların tanımlanmasına yer verilerek planlar
bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak
kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen
planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olma zorunluluğu
getirilmiştir.
Belirtilen bu mevzuat hükümlerine göre nazım imar planı olmaksızın uygulama imar
planı üretilmesi mümkün olmayıp, uygulama imar planlarının nazım imar planlarına
uygun olarak yapılması gerekmektedir.
İmar planları, planı yapılan yörenin mevcut durumunun, olanaklarının ve
ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın biçimde saptanabilmesi için, coğrafi
veriler, beldenin donatımı, mali, sosyal, kültürel ve ticari yönden kullanılışı
gibi konularda yapılacak anket, araştırma ve incelemeler sonucu elde edilecek
bilgiler esas alınarak hazırlanır. Çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya
da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde, en iyi çözüm yollarına ulaşmak, insan,
toplum, çevre ilişkilerinde kişi ve aile mutluluğu ile toplum yaşamını etkileyen
fiziksel çevreyi sağlıklı bir yapıya kavuşturmak, yatırımların yer seçimlerini
ve gelişme eğilimlerini yönlendirmek ve toprağın korunma kullanma dengesini
ölçülü biçimde belirlemek, belde halkına iyi ve uygun bir yaşam düzeni ve
koşulları sağlamak imar planının başlıca amacıdır. Bu çalışmalar sırasında
kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri,
yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanlar arasındaki bağlantıları,
halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenliği ve sağlığı ile ilgili
konular da göz önünde tutulur.
İmar Planlamasının amacı, belediye ve mücavir alanlar ile bu alanların dışında,
kamu ve toplum yararını gerçekleştirecek hukuki çerçevenin oluşturulmasıdır.
Dolayısıyla, imar planlamasıyla ilgili kanun ve yönetmelikleri –imar mevzuatını-
her türlü toprak kullanımını hukuk kurallarına bağlayan, planların
uygulanmasından önce bilinmesi gereken hukuki veriler olarak tanımlamak
mümkündür.
Uygulama İmar Planları, 1/500 ya da 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı, Revizyon
İmar Planı, İlave İmar Planı, Mevzi İmar Planı, Islah İmar Planı ve Koruma
Amaçlı İmar Planıdır.
Nazım İmar Planı: Varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak
halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen
ve arazi parçalarının; parsel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini,
bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu,
çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım
sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar
planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere 1/2000 veya 1/5000 ölçekte
düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan
plandır.
Uygulama İmar Planı: Tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu
işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin
yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli
imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri
ayrıntıları ile gösterilen ve 1/1000 ölçekte düzenlenen raporuyla bir bütün olan
plandır.
Revizyon İmar Planı: Her tür ve ölçekteki planın ihtiyaca cevap vermediği veya
uygulanmasının mümkün olmadığı veya sorun yarattığı durumlar ile, üst ölçek plan
kararlarına uygunluğun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana
kararlarını etkileyen bir kısmının yenilenmesi sonucu elde edilen plandır.
İlave İmar Planı: Yürürlükte bulunan planın ihtiyaca cevap vermediği durumlarda,
mevcut plana bitişik ve mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile
süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak biçimde hazırlanan plandır.
Mevzii İmar Planı: Mevcut planların yerleşmiş nüfusa yetersiz kalması veya yeni
yerleşim alanlarının kullanıma açılması gereğinin ve sınırlarının ilgili idarece
belirlenmesi halinde, bu Yönetmeliğinin plan yapımı mümkün olan, yürürlükteki
her tür ve ölçekteki plan sınırları dışında, planla bütünleşmeyen konumdaki,
sosyal ve teknik altyapı ihtiyaçlarını kendi bünyesinde sağlayan, raporuyla bir
bütün olan imar planıdır.
Koruma Amaçlı İmar Planı: Sit içeren yerleşme alanlarında düzenlenen koruma ve
geliştirme amaçlı plan olup, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununda
tanımlanan taşınmaz eski eser kapsamındaki anıt, külliye, sit, arkeolojik sit,
ören yeri ve tabii sitler ile, kent mekanı ve bunu bütünleyen çevresel alanlarda
yer alan tarihi arkeolojik ya da mimari değeri bulunan eski eser ve sanat
yapılarının ya da tek tek sanat değeri taşımasalar bile bozulmamışlıkları ve
bütünlükleri açısından belirli bir devri karakterize eden yerleşme dokuları ve
kent parçalarının topluca oluşturdukları kentsel sit alanlarının korunmaları, bu
alanlara uygun yeni kentsel fonksiyonlar getirilmesi ile bu çevrelerde yeni
yapılar yapılabilmesi için uyulması gereken koşulları yeterli ayrıntıda
belirleyen plandır.
| |
