Türkiye Barolar Birliği Başkanlığından:

Resmî Gazete

21 Aralık 2011 ÇARŞAMBA

Sayı : 28149

Türkiye Barolar Birliği Başkanlığından:

              Önsöz

İnsanların yaşam standartlarının artırılması düşüncesi ile birlikte güvenlik ve ekonomi konularının yanında şehirleşme, imar kuralları ve yönetim sistemleri önem kazanmaktadır. Günümüzde teorik olarak tüm ülkemizin planlı hale getirilmesi amaçlanmıştır. Planlı yaşamda muafiyetler ve istisnalar azalmakta, bunların yerine objektif düzenlemelerle herkesin ruhsatlı yapılarda yaşamaları sağlanmaya çalışılmaktadır. İmar mevzuatındaki gelişmelere bakıldığında merkezi idarelere oranla yerel yönetimlere daha fazla yetki verildiği gözlenmektedir. Ancak özellikle imar planı yapıma yetkisi ile ilgili olarak sorumluluk hususunda çok fazla yol aldığımızı düşünmüyorum. İmar planlarının yapımı konusunda yetkili otuzun üzerinde idare bulunmaktadır. Her ne kadar mülki idare amirlerine yerel yönetimlerin yaptığı imar planlarına karşı yargı yoluna gidilmesi konusunda yetki verilmiş ise de bu durum da imar planlarındaki keyfiliği önleyememiştir.

İmar mevzuatına göre yapılaşmaya açılmaması gereken sahil şeritlerinin ve yeşil alan gibi umumi hizmet alanlarının yapılaşmaya açılmasını normal bir düzenleme gibi görüldüğü sürece imar alanının en fazla rant getirmeye devam edeceğini görmek için özel bir yeteneğe sahip olmaya gerek yoktur.

Son dönemlerin sıkça rastlanılan konusu kentsel dönüşüm uygulamalarıdır. Yıpranan tarihi ve kültürel alanlar dışında kentsel dönüşüm uygulamaları belediyeler açısından gelir umudu olmuştur. Kentsel dönüşüm kavramı henüz içi boş bir kavramdır. Diğer imar mevzuatı ile halen tam bir ilişkisi kurulmuş değildir. Kentsel dönüşüm uygulamalarının tercih nedeni ise yoğunluğun en üst seviyeye artırılmasıdır. Ancak kentsel dönüşüm alanlarında sosyal ve teknik alt yapı alanları açısından Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik eki standartlara ayrıca şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı anlayışına uyulmamasını gerektiren bir düzenleme bulunmamaktadır. Öyleyse bu işlemlere karşı açılan davalar sonucunda verilecek kararların uygulanmasının sıkıntıya sebep olacağı düşünülmektedir.

Öte yandan, Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik eki standartların yeniden değerlendirilmesi gerekir. Bu standartlara uyulmayacak ise o zaman uygun standartların yeniden belirlenmesi gerekir.

Yine imarda kısıtlılık konusunun çözülememiş olmasını üzüntü ile karşılıyorum. Gerek merkezi yönetimin gerekse yerel yönetimlerin otuz-kırk yıl sonra kamulaştıracağı ya da hizmete açacağı alanları bu kadar süre içinde kullanımlarını askıya almalarını hukuki yoldan açıklamak mümkün değildir.

Bu kadar karmaşık ve özel ihtisas gerektiren konuların ana iskeletini bir arada toplayarak rehber bir çalışma olması dileğiyle bu kitap hazırlanmıştır. Bu incelemede, imar planı davaları, imar uygulamaları davaları, kamulaştırma davaları ve imar durumu, inşaat ruhsatları, köydeki yapılardan doğan davalar gibi birçok husus incelenmiştir. Bahsedilen bu davaların nasıl açılacağı, hangi iddiaların öne sürülebileceği, dava dilekçesine başkaca hususların da dava konusu edilip edilmeyeceği, davaların devamı süresinde neler yapılacağı, bu davalara ilişkin bilgilerin nasıl toplanacağı, dava açma süreleri ve yürütmenin durdurulması ve iptal kararların nasıl uygulanacağı, dava dilekçe örnekleri ayrıntılı olarak hazırlanmış gerekli açıklamalar yapılmıştır. Kitabın içeriği konularda idari yargının uygulamaları en güncel olarak açıklanmıştır.

Bu genel çerçeve ve içeriği dikkate alındığında kitabın, hâkim ve savcılara, avukatlara, mühendislik-mimarlık ve hukuk fakülteleri akademisyenlerine, genel müdür, vali, il genel sekreteri ve kaymakamlara, belediyelere, imar hukuku konusunda görev ve yetkileri olan idarelere, idari yargıda davacı veya davalı olan herkese faydalı olacağını düşünüyorum.

İmar planına karşı açılan davanın yargılama süreci içerisinde verilecek kararlar ile bu kararlar üzerine yeniden yapılacak olan imar planında inşai faaliyeti durdurulan yapılar için öngörülen durumun, mevcut ruhsatın bu plana uygun olduğu ve inşai faaliyetin devamını engelleyen bir yönünün bulunmadığının tespiti halinde mühürlenmesini sona erdirilerek inşai faaliyete mevcut yapı ruhsatına göre devamına izin verilmesi gerektiği, aksine bir durumun tespiti halinde ise, yeni yapılan imar planına aykırı olan ruhsatının iptali yoluna gidileceği hakkında.

Yapı denetim kuruluşlarının, fenni mesuliyetini üstlendikleri her bir yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek, ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu belirli süre içinde ilgili idareye bildirmek konusundaki yükümlülüğünün, her yapı açısından yerine getirilip getirilmediğinin, davalı idarece ayrı ayrı düzenlenecek raporlar ile belirlenmesi ve bunun sonucuna göre ayrı ayrı cezai işlemlere konu edilmesi gerektiği hakkında.

Alanın büyük bir bölümünün doğal sit alanı içerisinde yer almasına karşın koruma bölge kurulunun onayı alınmadan belediye meclisince kabul edilen dava konusu planların askıya çıkarılarak yürürlüğe konulduğu, alanda yapılan işlemlerin Kentsel Dönüşüm kavramı ile örtüşmediği, daha önce alanda koruma amaçlı nazım ve uygulama imar planları kabul edilip onaylanan parselasyon işlemi sonucu imar parselleri ile yol ve diğer donatı alanlarının oluşturulduğu, koruma amaçlı bu planlara göre dönüşümün sağlanabileceği hakkında.

Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edildiği bilinen (11.12.1986 tarihinden itibaren görüntülü ve yazılı medya marifetiyle) 3194 sayılı Yasa'nın 47.maddesi hükmüne dayanılarak, idarece verilmiş olan yapı ruhsatlarının hukuka aykırı olduğu, dolayısı ile bu işlemden yararlanan yapı sahibi lehine müktesep hak sağlamayacağı hususunun tartışmasız olduğu, müktesep haktan bahsedebilmek için, yapı ruhsatının, Anayasa Mahkemesinin iptal kararının kamuoyuna duyurulduğu 11.12.1986 tarihinden önce alınmış ve yapıya başlanılmış olması gerektiği hakkında.

Kamulaştırma işlemi, düzenleyici bir işlem olan, imar planının uygulanması niteliğinde olduğundan, taşınmazların 1.1000 ölçekli imar planından ayrıldığı amaç doğrultusunda kamulaştırma yapılabileceği hakkında.

Hakkını ihlal eden yapı ruhsatının iptaline ilişkin işlemden dolayı doğrudan tam yargı davası açma yoluna gitmeyen davacı tarafından, ruhsat iptalinden sonra yıkım işleminin tesis edilmesi ve tebliği üzerine yasal dava açma süresi içerisinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı hakkında.

Bir taşınmazın satın alınma suretiyle malikinin değişmesi durumunun; taşınmazı her yeni satın alan için önceki malik zamanında yapılan ve parselin oluşumunun dayanağı olan parselasyon işlemine karşı dava açma süresi yeniden başlatma nedeni olamayacağı hakkında.

İmar planı değişikliğine konu taşınmazları satın alan kişinin mülkiyetin el değiştirmesi üzerine davayı takip hakkının kendisine geçtiğinden bahisle yaptığı başvurunun 2577 sayılı Yasa'nın 26. maddesi uyarınca dikkate alınması suretiyle idare mahkemesince yeniden taraf teşkil ettirilmesi, diğer taraftan imar planları gibi mülkiyet ilişkisine dayalı uyuşmazlıklarda malikin dava sonuna kadar taşınmazla olan hukuki bağını, dolayısıyla davada taraf olma ehliyetini koruyup korumadığı hususunun da önem arzettiği hakkında.

Mahallinde düzenlenen maili inhidam raporun yapının durumunun tesbiti suretiyle tesis edilecek işleme hazırlık işlemi niteliğinde bulunması, bir öneri açıklaması ve yönlendirme içermesi, hukuk düzeninde sonuç doğuran işlemin ise raporda belirlenen hususların değerlendirilmesinden sonra idarece tesis edilmesi karşısında; kesin ve yürütülmesi zorunlu niteliğe haiz olmayan 3194 sayılı Yasa'nın 39. maddesi uyarınca yapının mevcut durumunun tespitine yönelik raporun iptali istemiyle açılan davada uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle verilen idare mahkemesi kararında yasal isabet bulunmadığı hakkında.

3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesi uyarınca verilen para cezasına karşı açılan davanın, İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği

1608 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası verilmesine ve 1 kez yasaklanan faaliyetin men'ine ilişkin Belediye Encümen kararına karşı yapılan itirazın, ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.

Hal böyle olunca; yerel mahkemece, aynı yöne işaret eden ve Hukuk Genel Kurulu'nca da benimsen Özel Daire bozma kararına uyularak, işin esasına girilmesi ve sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken; yanılgılı teşhis ve değerlendirme sonucu, çekişmesiz bedelin davacı tarafından alındığı 1994 ödeme tarihinin zamanaşımı başlangıcına esas alınarak, 19.06.2006 dava tarihi itibariyle on yıllık zamanaşımın süresinin geçirildiği gerekçesiyle davanın reddine dair verilen kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır (HGK. 9.4.2008, 300/308)

Karar Sayısı : 2011/2316

Kocaeli İli, İzmit İlçesinde bulunan ve ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanın Cedit-Erenler-Topçular-28 Haziran Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı ilan edilmesi; İçişleri Bakanlığının 12/9/2011 tarihli ve 22944 sayılı yazısı üzerine, 5393 sayılı Belediye Kanununun 73 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 10/10/2011 tarihinde kararlaştırılmıştır.

Her proje için müellif sicil durum belgesi alınması ve yapı ruhsatı için başvuruda bulunurken bu belgenin ibraz edilmesi zorunlu olduğundan, müellif sicil durum belgesi ibraz edilmeden davalı idarece verilen yapı ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı hakkında

3194 sayılı yasanın 27. maddesi kapsamında olup ruhsata tabi olmayan yapının fen ve sağlık kurallarına uygun olmadığı yolunda bir tespite dayanmadan sadece valilik görüşü alınmadığı gerekçesiyle yıkılamayacağı hk.

İmar planına göre alınan yapı ruhsatına dayanılarak yapılmakta olan yapıların, yapı ruhsatının dayanağı olan imar planının yapı kararıyla yürütülmesinin durdurulması üzerine, yapı tatil tutanağıyla yapılmakta olan inşaatın seviyesinin tespiti ile inşaatın bu aşamada kalması amacıyla mühürlenmesinin, hukuka uygun olduğu hakkında.

Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin ekinde yer alan 1/5000 ölçekli nazım imar planı lejantına göre 1/5000 ölçekli planda ticaret alanında kalan taşınmazın, 1/1000 ölçekli planda akaryakıt istasyonu belirlenmesi plan hiyerarşisine aykırı bulunduğundan, dava konusu 1/1000 ölçekli imar planına ve bu plan uyarınca verilen yapı ruhsatına yönelik olarak davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında isabet görülmediği hakkında.

Her proje için müellif sicil durum belgesi alınması ve yapı ruhsatı için başvuruda bulunurken bu belgenin ibraz edilmesi zorunlu olduğundan, müellif sicil durum belgesi ibraz edilmeden davalı idarece verilen yapı ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı hakkında.

 Tadilat ruhsatının kat irtifakı sahibi kişilerin imzası, bu kişiler tarafından verilmiş yetki ya da vekaletname olmadan düzenlenmesi halinde, idarece açık hatalı işlemin süre şartı olmaksızın her zaman geri alınabileceği, ilgilileri yönünden kazanılmış hak doğurmayacağı hakkında.

2981 sayılı Yasanın 10/b maddesinin uygulanması sonucunda kamu hizmetlerine ayrılan alanları karşılamak üzere terk yapılan alanda 3194 sayılı Yasanın 18. maddesine göre uygulama yapılırken yeniden düzenleme ortaklık payı alınmasına olanak bulunmadığı hakkında.

Mutlak tarım arazisi niteliği taşıyan taşınmazın, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda öngörülen amaç dışında kamulaştırılamayacağı hakkında